«Η μεγάλη τέχνη βρίσκεται στο λίγο» - Το θέατρο και η Ελένη Χαβιαρά χωρίς τον Δημήτρη Κεχαΐδη

Πέντε χρόνια μετά το θάνατο του συζύγου και συνεργάτη της Δημήτρη Κεχαΐδη (15 Δεκεμβρίου 2005, στα 72 του), η Ελένη Χαβιαρά έχει, εδώ κι ένα χρόνο, καταπιαστεί με τη συγγραφή ενός θεατρικού έργου -του πρώτου δικού της και του πρώτου χωρίς τον Κεχαΐδη. «Είναι οδυνηρό το γράψιμο χωρίς αυτόν», λέει στη συνάντησή μας.
Τι είναι αυτό το έργο; Εκτιμά ότι είναι πρόωρο να το κοινολογήσει -«ούτε στον τίτλο έχω καταλήξει». Υπολογίζει όμως σ' ένα χρόνο να το έχει ολοκληρώσει.
Αλλά και ο Κεχαΐδης δούλευε μόνος του ένα έργο που δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει. Εδώ έχουμε και τον τίτλο: «σαγαπωσυνέχεια» (σε μια λέξη), μαζί με μια γεύση από την υπόθεση: Ενας πατέρας με δύο παιδιά καταφεύγουν σ' ένα μοναστήρι στο βουνό Μαίναλο της Αρκαδίας, προκειμένου να εμπνευστούν και να γράψουν από μια νουβέλα για έναν λογοτεχνικό διαγωνισμό. Η σύζυγος και μάνα το 'σκασε μ' έναν φαλακρό δημοσιογράφο και συγγραφέα, με φήμη ακαταμάχητου κοσμοπολίτη εραστή...
Υπάρχουν κι άλλα στοιχεία από το σχεδιασμό του, αλλά αποσπασματικά. Μερικά ωστόσο κομμάτια παρουσιάστηκαν, ένα χρόνο μετά το θάνατο του Κεχαΐδη, από τον Λευτέρη Βογιατζή, σε αναλόγιο και, αργότερα, από τη Χαβιαρά στη Θεσσαλονίκη.
Τυχαία στο θέατρο
Σαράντα ένα χρόνια μαζί -από το 1964. Εκείνος γεννημένος στα Τρίκαλα, με σπουδές στη Νομική στην Αθήνα. Εκείνη γεννημένη στην Αίγυπτο, στο Σουέζ, με καταγωγή από τη Σύμη, με σπουδές στη δραματική σχολή του Πέλου Κατσέλη -να γίνει ηθοποιός, όπου και δοκιμάστηκε επί τρία χρόνια. Παράλληλα σπούδασε αγγλική φιλολογία και δίδαξε αγγλική λογοτεχνία και συγγραφή στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας, του οποίου πλέον είναι ομότιμη καθηγήτρια.
«Στο θέατρο βρέθηκα μάλλον τυχαία», λέει ο Κεχαΐδης, σε συζήτηση στα «Θεατρικά Τετράδια» της Πειραματικής Σκηνής «Τέχνης» του Νικηφόρου Παπανδρέου στη Θεσσαλονίκη, επ' ευκαιρία του ανεβάσματος το 2000 (και άλλες δύο φορές αργότερα) του έργου «Με δύναμη από την Κηφισιά», σε σκηνοθεσία Ερσης Βασιλικιώτη. Και συνεχίζει: «Πήγα ένα βράδυ στου Κουν και μου άρεσε. Εκεί πρωτοσκέφτηκα το γράψιμο και αποφάσισα να δοκιμάσω».
Η δοκιμή στέφθηκε με επιτυχία. Τα μονόπρακτά του «Μακρύ λυπητερό τραγούδι» και «Παιχνίδια στις αλυκές» παίχτηκαν στο Θέατρο Τέχνης (1957). Ακολούθησαν: «Ο μεγάλος περίπατος» (1959), το μονόπρακτο «Προάστειον Νέου Φαλήρου» (1960), που παρουσιάστηκε από την ΕΡΤ1, σε σκηνοθεσία Αντώνη Αντύπα, «Το πανηγύρι» (1964), τα μονόπρακτα «Η βέρα» και «Το τάβλι» (1972). «Σ' αυτά με βοήθησε και η Ελένη - περισσότερο στο «Τάβλι», λέει.
«Τα θέματά του είναι καίρια και σαφή, η γραφή του αποτέλεσμα βασανισμού και απόσταξης, οι χαρακτήρες του πλήρεις και με πρισματική τέχνη δομημένοι», γράφει ο Κώστας Γεωργουσόπουλος.
Η συνέχεια είναι κοινή: το «Δάφνες και πικροδάφνες», που ανέβασε ο Κουν το 1979 και το «Με δύναμη από την Κηφισιά», ο Λευτέρης Βογιατζής στη «Νέα Σκηνή» το 1995. Εργα που έχουν υμνηθεί από την κριτική και, μαζί με τα προηγούμενα, παίζονται και ξαναπαίζονται από ελληνικές σκηνές, ενώ έχουν μεταφραστεί και στο εξωτερικό.
Συν-γράφοντας
Πώς τώρα γινόταν η συγγραφική συνεργασία; Στο πρόγραμμα της «Νέας Σκηνής» υπάρχει κι ένας σχετικός διάλογος του Βογιατζή με τους δύο συγγραφείς:
Κεχαΐδης: «Εχουμε φτιάξει ένα γραφείο μεγάλο και χωράει να κάθονται δύο άνθρωποι, ο ένας δίπλα στον άλλο. Εχουμε δύο αναπαυτικές καρέκλες, τρία μαγνητόφωνα, μία γραφομηχανή, πήραμε τώρα κι έναν κομπιούτερ και καθόμαστε με τις ώρες, με τους μήνες, με τα χρόνια και συζητάμε, κι όταν ανάβει η συζήτηση κι αρχίζουμε να μιλάμε με το στόμα των προσώπων του έργου, πατάμε το κουμπί του μαγνητόφωνου...».
Χαβιαρά: «Το βασικό υλικό του διαλόγου παράγεται με αυτοσχεδιασμό και καταγράφεται στο μαγνητόφωνο. Αλλά αυτό είναι μόνο ένα μέρος της διαδικασίας. Και μας είναι πάντα δύσκολο να περιγράψουμε ολόκληρη τη διαδικασία, τα διάφορα επίπεδα, τις διάφορες φάσεις της. Η αναζήτηση των χαρακτήρων, η σύνθεση της δράσης, οι ισορροπίες των ρυθμών...».
Κεχαΐδης: «Σημασία έχει κυρίως αυτό που δεν λέγεται... να το κρύψεις βαθιά σ' αυτό που λέγεται...».
Και κάτι σχετικό από τον Κεχαΐδη, στη συζήτηση στα «Θεατρικά Τετράδια»:
«Πάντοτε μου άρεσε στην τέχνη να βλέπω το λίγο. Πιστεύω ότι η μεγάλη τέχνη βρίσκεται στο λίγο [...] Πρέπει, άλλωστε, να ξεκινάς από τα χαμηλά, τα μικρά, για ν' ανέβεις στα ψηλά, στην κορυφή. Κι αυτή είναι μια διαδρομή μύησης στα μυστικά του κόσμου».
Οσοι είχαν την τύχη να γνωρίσουν τον Κεχαΐδη (κι ανήκω σ' αυτούς) εκτιμούσαν έναν άνθρωπο φιλοσοφημένο και με πολύ χιούμορ (στοιχεία άλλωστε που αναγνωρίζονται στα έργα του). Μαζί με τα έργα που δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει, μας λείπει και ο άνθρωπος.

You Might Also Like

0 σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις

Δημοφιλείς 30 ημέρες

Δημοφιλείς 7 ημέρες